در ستایش شکاکیت

در ستایش شکاکیت

کتاب در ستایش شکاکیت، مجموعه مقاله هایی از برتراند راسل، در باب شکاکیت است. این کتاب در چهار فصل، مسائل مهمی را مطرح می کند و موضوع های جالبی برای تفکر کردن، پیش روی خواننده می گذارد. در یک جمله، پوچی بعضی عقاید را یادآور می شود، خرافه ها را محکوم و رد می کند و خردگرایی را می ستاید.

تا زمانی که به نقطه ای نرسیم که عقلانیت را بستاییم، ظلم و ستم و شکنجه و خرافه به سرعت در حال افزایش خواهد بود.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 37

راسل (متولد 1872 درگذشته 1970) همه چیزدان، ریاضی دان، منطق دان، فیلسوف، مورخ، جامعه شناس، نویسنده، فعال سیاسی و برنده جایزه نوبل ادبی بود.

راسل را یکی از پیشتازان حوزه فلسفه می دانند.  آثار و فعالیت های او تاثیر شگرفی بر فیلسوفان قرن بیستم گذاشت.

بخش هایی از این کتاب را تحلیل و بررسی می کنیم :

در طول 400 سال گذشته، که در آن، پیشرفت علم به انسان نشان داد چگونه در مورد قوانین طبیعت و غلبه بر نیروهای طبیعی کسب دانش کند، رهبران مذهبی نبردی علیه علم در ستاره شناسی، زمین شناسی، آناتومی، فیزیولوژی، زیست شناسی، روان شناسی و جامعه شناسی آغاز کردند. زمانی که از یک موقعیت و جایگاه کنار گذاشته می شدند، مواضع دیگر اختیار می کردند. وقتی در نبرد با ستاره شناسی شکست می خوردند، همه سعی­شان را می کردند که مانع ظهور زمین شناسی شوند؛ با نظریات داروین در زیست شناسی مخالفت می کردند و در حال حاضر با نظریه های علمی در روانشناسی و آموزش مقابله می کنند. در هر مرحله‌ای سعی می کنند تا مردم دانش ستیزی پیشین آن ها را از یاد ببرند تا تاریک اندیشی فعلی‌­شان از طرف مردم تشخیص داده نشود.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 40 و 41

بعد از این متن، اشاره می شود که چگونه رهبران مسیحی آمریکا با نصب دستگاه برق گیر برای ساختمان ها مخالفت می کردند، چون اعتقاد داشتند که رعد و برق یک عذاب الهی است و نباید جلوی آن را گرفت.

چنین واکنش هایی در ایران نیز وجود دارد، از دیرباز تا کنون. برای مثال وقتی سال 1264 قمری (1227 شمسی)، نخستین برنامه واکسیناسیون ایران به دستور امیرکبیر آغاز شد. بعضی از افراد مذهبی و دعا نویسان بودند که به مخالفت پرداختند. مرتجعان، هم اکنون در پوششی نوین با کت و شلوار، سرگین الاغ را به عنوان داروی ضد کرونا و صد ها بیماری دیگر، تجویز می کنند.

تنها راهی که من برای مقابله با کبر و خودبینی انسان می شناسم، این است به خودمان متذکر شویم، انسان یک بخش ناچیز در سیاره‌­ای کوچک در گوشه­‌ای از این جهان است و در بخش های دیگر جهان چه بسا موجوداتی زندگی کنند که از ما نیز برتر باشند همان طور که ما نسبت به یک چتردریایی برتریم.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 85

به نظرم چنین عقیده­ ای به صلح جهانی می انجامد و همچنین در جلوگیری از تخریب محیط زیست بسیار کارآمد خواهد بود. زمانی می خواندم که فضانوردان، انسان های بسیار صلح طلبی می شوند. چون وقتی که از فضای بی کران به کره­‌ی زمین­، که از آنجا به اندازه یک توپ فوتبال، کوچک به نظر می رسد، می نگرند؛ انسان را ناچیزتر از آن چیزی که به نظر می آید، می یابند. زیرا از آن فضا که بزرگی آن قابل درک نیست، جنگ بزرگترین کشور ها مثل جنگ مورچه هاست.  

این خود مرکز پنداری در سطح ملی هم بسیار مشکل زاست. از کوچک ترین ضرر آن می توان به تولید تئوری های توطئه و همچنین ایجاد بستری برای باور به آن اشاره کرد. اینکه تمام تحلیل هایمان با محوریت کشورعزیزمان باشد.

توجه شما را به نظر یکی از هم وطنان درباره حملات 11 سپتامبر که حتی ممکن است نظر مسئولین هم باشد، جلب می کنم.

نظر یک کاربر درباره حملات 11 سپتامبر
نمونه‌­ای از خود مرکز پنداری، کشته شدن حدودا 3000 نفر و میلیاردها دلار هزینه و ایجاد جنگ در عراق و افغانستان، فقط برای اینکه ایران محاصره شود!!

این خودمرکز پنداری در سطح شخصی و ارتباط بین فردی هم وجود دارد که ممکن است باعث ایجاد سوتفاهم شود، مخصوصا در فضای مجازی که بستر سوتفاهم هاست. چند وقت پیش که به یاد کشته شدن دو محیط بان عزیز کشورمان که به طرز فجیعی هم کشته شدند، عکس پروفایلم را به عکس زیر تغییر دادم. با دوستی صحبت می کردم که کوهنورد و طبیعت گرد ماهری ست ولی متاسفانه اهل شکار کبک. به من گفت که فلانی این عکس را مخصوص من گذاشتی؟؟

نکته اینجاست که هنگام قرار دادن این عکس، اصلا من به این شخص فکر نمی کردم که بخواهم برای او بگذارم و پیامی به او منتقل کنم! (دوست من، اگر در حال خواندن این متن هستی، یک برنامه طبیعت گردی با هم بچین که برویم لذتش را ببریم! و صد البته شکار ممنوع و فقط، عکس برداری و چای به­ لیمو!)

پس این خودمرکز پنداری، واقعا می تواند برداشت ما را از وقایع، تحت تاثیر قرار دهد!

نقاشی از فداکاری و مهربانی یک محیط بان

بسیار جای صحبت درباره بخش بخش این کتاب وجود دارد، دیگر زیاده گویی نکنم و فقط بخش هایی از آن را بخوانیم، تحلیل با شما:

عجیب این است که انسان مدرن امروزی که به این حقیقت آگاه است که علم چه خدمتی در جهت دانش افزونی و تغییر شرایط زندگی اجتماعی کرده، اما هنوز با میل  و رغبت، به قدرت و نفوذ متونی که متجلی دیدگاه کشیشان جاهل عهد باستان هستند، تن می دهد.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 48

به طور کلی سیاست، تحت تاثیر شعار ها و کلیشه های موعظه گرایانه ­ایست که عاری از حقیقت‌­اند.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 64

حقیقت این است که آنچه به عنوان ویژگی های ممتاز یک ملت، نزد ملل دیگر بارز می شود، بستگی به چند شخصیت معروفش و طبقه­‌ای که صاحب قدرت است، دارد.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 81

برای اجتناب از طیف گسترده­­­­­­ای از عقاید حماقت آمیزی که بشر مستعد آن هاست، به هیچ نبوغ فرا انسانی نیاز نیست. تعدادی قوانین ساده باعث جلوگیری از نه همه اشتباهات، بلکه اشتباهات احمقانه می شود.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 81

اگر نطری مخالف نظر شما، باعث عصبانیت شما شود، نشانه­ ی این است که شما ناخودآگاه می دانید که هیچ دلیل قاطعی برای عقیده­­‌یتان ندارید.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 82

یکی از راه های رهایی از خشک اندیشی، آگاهی یافتن از نظریات مورد قبول محافل اجتماعی ست که با عقاید شما در تضاد است.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 83

خیال اینکه شما چیزی را می دانید که در واقع نمی دانید، اشتباهی مهلک است که همه ما در معرض آن قرار داریم.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 82

به نظر من، یکی از ضروریت های خردگرایی، اطمینان مطلق نداشتن در امور است.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 95

در نکوهش شکاکیت محض:

زمانی که کسی اذعان می کند هیچ چیز قطعی نیست، به نظر من، باید این را هم اضافه کند که بعضی چیز ها نسبت به بقیه، قطعی تر هستند. اینکه امشب ما اینجا کنار هم جمع شده‌­ایم، نسبت به اینکه حق با کدام حزب است، قطعی تر است. به طور حتم قطعیت درجاتی دارد و باید در تاکید ورزیدن به هر امری، احتیاط پیشه کرد، چرا که در غیر این صورت، فرد به شکاکیت محض می رسد و شکاکیت، فرد را به گرداب مهلک سفسطه و پوچ گرایی گرفتار خواهد کرد.

کتاب در ستایش شکاکیت – صفحه 97

مشخصات کتاب :

عنوان: در ستایش شکاکیت (مقاله هایی در باب شکاکیت)

نویسنده: برتراند راسل

ترجمه : پریسا کلانتری

ناشر: پیله

تعداد صفحات: 104

خیلی بهتر می شد که این کتاب، ویراستاری می شد.

تصویر روی جلد کتاب در ستایش شکاکیت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *